با مروری به مطالب پیشین, و نیز با مراجعه به سایت مرجع www.willem.org که مبنای کلیه مطالب این وبلاگ هستش, احتمالا بسیاری از عزیزان تا حدود زیادی از هدف نهائی این سلسله از مطالب بخوبی آگاهی یافته اند. با این حال مختصر و فشرده مطالبی یادآوری می شود.

این پروگرامر قادر به خواندن, نوشتن, مقایسه کردن, پاک کردن و بررسی خالی بودن بسیاری از چیپ های حافظه پر مصرف و مورد استفاده در کارهای الکترونیکی روزمره ما می باشد.

خب تا اینجا پست های قبلی شامل یکسری مطالب کلی بود که میشه چند نکته رو از اونا استنتاج کرد.

نکته اول _  روی وب مطالب خوب و مفیدی که گاهی تا حد زیادی نیازهای ما رو تامین کنه وجود داره. فقط ما باید بلد باشیم پیداش کنیم و درست استفاده کنیم.

نکته دوم _ در این مورد خاص, انتقال تجربه های کاری و کاربردی با کمترین هزینه ممکن میشه. لذا اگه کسی نیاز به این وسیله رو داشت میتونه مطمئن بشه که چون قبلا ساخته شده و کار کرده پس عملی است.

نکته سوم _  شاید بعضی از پروژه های خاص از نظر اقتصادی توجیه پذیر نباشند ولی لزوما نبایستی هر تجربه ای فقط اقتصادی باشه. لذت کسب تجربه ای فنی و استفاده از وسیله ای دست ساز و کاری و گاهی بهتر از مشابه خارجی, ارزش کمی هزینه بیشتر رو داره.

نکته چهارم _  جرات پیدا کنیم به چیزهای کمی پیچیده تر هم فکر کنیم.

و اما پروژه ...  

از حالا به بعد سعی دارم روند ارایه مطالب به نحوی باشه تا هر فرد مبتدی یا آماتوری بتونه با جمع آوری و مطالعه این پست ها, در صورت داشتن امکانات مورد نیاز یک دستگاه از این وسیله رو برای خودش بسازه.

ممکنه در متن پست ها مطالب و اصطلاحاتی مطرح بشه که برای بعضی از دانش آموزان نا آشنا به نظر برسند, طبیعی است و  هیچگونه ایرادی به آنها وارد نیست. مطالب و سوالات جدید را باید یادداشت کرد و پرسید. با دریافت پاسخ درست به سادگی قابل فهم هستند.

زمان مطاع گرانبهائیست. سعی می کنم پست ها تا حد امکان مختصر و مفید باشند. لذا ممکن است بعضی از جزئیات ناخود آگاه از قلم بیافتد, در اینصورت نظرات شما عزیزان  کارساز خواهد بود.

به احتمال زیاد برای آماده سازی مطالب و پست آنها با ضیق وقت مواجه خواهم شد. حتی المقدور سعی در حفظ نظم و ترتیب  مطالب و نیز زمان ارائه آنها خواهم نمود ولی متاسفانه قولی نمی توانم بدهم.

شايد بعضي ها بگن روز هاي سال که به آخر مي رسه, مثل اينه که  دونه دونه روزبرگ هاي درخت سال داره از شاخه هاي آخرين ماه سال به زمين ميريزه تا جاشونو به جونه هاي تروتازه  و بانشاط بدن تا دوباره درخت سال رو سرسبز و چشم نواز کنن, نسيم رو ترو تازه و دلنواز کنن و سايه سارش  مآمن خسته گان و دل شکسته گان باشه.

واسه همين هم آدما خونه تکوني مي کنن. آشغال هاي غير قابل استفاده و يا حتي ناروزآمد (دمده) رو از کنج خونه ها بيرون مي آرن, به در و ديوارا صفا ميدن حتي بعضي ها يه دستي هم به ظاهر خودشون ميکشن ... کفشي, کلاهي , اسانسي و باز هم بيشتر کمي هم لبخند عاريه اي, تازگي ها هم مهرورزي!!

 و خلاصه داستاني از اين قبيل و هرسال هم تکرار...

همه آزاديم هر جور دوست داريم دنيامونو ببينيم. خب چه عيبي داره اين تمثيل هم قشنگه ديگه. يعني همين که قشنگه کافي نيست که اين جوري ببينيم؟!

شاید بعضي هامون سالي يک بار روز تولدمون يادمون مي افته که چند سال از عمرمون گذشته. بعد پيش خودمون ميگيم مثلا 15 – 20 يا 25 ساله  شدم و با کمی سروصدا وکمی رنگ و لعاب مصنوعی اونو به همه اعلان می کنیم وتمام. بعدش منتظر آخر سال ميشيم تا روزبرگ هاي باقي مانده بريزه و....

به نظرم اين جوري يه جاي کار ايراد داره. آخه من که درخت نيستم که آقا کلاغه دونه ام رو از هوا زمين انداخته باشه بعدش تو جنگل خدا که کسي به کسي نيست رشد کرده باشم و آخرش بشم صندلي يا کمي با کلاس تر, کاغذ دفتر خاطرات .

بعضي از آدما که کمي بيشتر از بقيه از عقلشون براي دونستون و فهميدن در راه قوانين حاکم بر طبيعت مادي ما استفاده کردن و معروف به فيزيکدان شدن ميگن براي اينکه حرف همديگه رو بهتر بفهميم و جواب مسئله هامون يک اندازه داشته باشه  قرار گذاشتيم از اين به بعد اندازه بين دو اتفاق زماني رو مثلا با ثانيه بيان کنيم. باز همونا ميگن تازه اندازه بين دو اتفاق که  مثلا يک ثانيه طول کشيده رو ميشه به بي نهايت واحد پيوسته ديگه که دم يکي به سر قبلي وصله تقسيم کرد که باز هم تازه, با اينکه اين واحد ها هم اندازه هستند ولي هيچ کدوم مثل قبلي ها يا بعدي هاشون نيستند. مي تونيد تجسم کنيد يعني چي؟ به زبون خيلي ساده يعني اينکه هيچ لحظه يا کوچکترين واحد زماني از عمر شريف ما آدما مثل هم نبوده و نميشه و شدني هم نيست. چه برسه به روز و ماه و سال !!

اينجاس که کلام اون آقاهه که ميگه : عمراً اگه لنگه امو پيدا کني مصداق پيدا ميکنه !!! چون همه دارن هر لحظه تغيير ميکنن و تازه وتازه و تازه ..... ميشن.  تازه اين فقط يه ور قضيه اس و مربوط به داستان زندگي مادي ماست که تازه آخرش هم ميگن عاقبت خاک گل کوزه گران خواهيم شد.!  طرف دومي هم وجود داره که بنظرم خيلي از اين يکي مهمتره و اصلاً من فکر مي کنم اگه اين دومي نبود اولي هم لازم نبود که باشه. اين يکي رو خودتون دنبالش بريد, جاده ش, هم يک طرفه س هم يه نفره . چراغ هم ميخواد. نه اينکه تنهايي نشه, ميشه ولي خيلي وقت مي بره  پس يه راهنما يا بلده هم ميخواد. بگرديد حتما پيدا مي کنيد. مطمئن باشيد پيدا مي کنيد.

اگه حرفام درست باشه , فکر کنم اشتباهه واسه تازه شدن منتظر فصل بهار بشيم. تازه حرف ديگه اي هم دارم شايد خنده دار باشه!! ولي ميگم.      من فکر ميکنم اين طبيعته که واسه تازه شدن داره ازما تقليد ميکنه. فقط چون پروسسورش کمي کنده  و یواش کار می کنه, يک سال طول ميکشه!!! من ميتونم تمام طبيعت حال و گذشته رو با تمام کائنات, آنچه ديده ميشه و يا ديدني نيست رو داخل پروسسورم جا بدم. و هر لحظه که خواستم هرچيزي رو تجسم کنم.به نظر شما غير از آدما  کي و چي اين توانايي رو داره ؟

پس ميخوام بگم اين تغيير ايام و ماه و فصل شايد حداقل به خاطر اينه که اگه خداي نا کرده پروسسور  ما هم کند شد, حداقل سالي يک بار يادمون بيافته که ما هموني هستيم که هر لحظه تازه ايم . تازه ي تازه ي تازه...

 و هر لحظه ميتونيم مهرورز باشيم, بخنديم و بخندونيم و حد وسط رو ميدون خودمون بدونيم.

 تازگي تان پيوسته باد. 

در اين پست ياد می گيريم که چطور از امکاناتی که با این زحمت ساختيم بخوبی استفاده کنيم.

کسی که تصميم به پروگرام کردن چيپ های حافظه داره بايستی علاوه بر مشخصات کلی چيپ حافظه مثل ظرفيت و یا تجاری – صنعتی بودن چيپ, مشخصات ويژه ديگه ای مثل ولتاژ کاری VCC و ولتاژ پروگرامينگ VPP حافظه رو نيز حتما بدونه.

چرا که بدونه نياز به استفاده از برد مبدل ولتاژ داره يا نه؟ ما ميدونيم که بعضی از چيپ های حافظه نياز به  ولتاژ پروگرامينگ VPP=12.75V ,21V, 25V دارند. برای صرفه جويي در ساخت منبع تغذيه اضافی و مختلف از اين برد کوچک برای تبديل و بدست آوردن ولتاژ های مورد نياز استفاده شده است. پس اگر چيپ نياز به ولتاژ پروگرامينگ بالای 12ولت داشت, استفاده از برد مبدل ولتاژ الزامی است. در غير اينصورت با تغيير جامپر های روی برد اصلی قادر به پروگرامينگ چيپ های تا   3Vنيز خواهيد بود. اگر دانلود فايل های پيشین در لينک های داده شده بطور کامل انجام شده باشه, کليه جزئيات لازم برای تنظیمات جامپر ها و بدست آوردن ولتاژ های مورد نظر در اختیارتان هست . فقط کافی است مطالعه اش کنید.

سعی دارم در آينده طرز پروگرام کردن یک چیپ مشخص و لزوماً پر مصرف مثل 27C256 با استفاده از این پروگرامر را از ابتدا تا انتها با جزئیات کامل شامل روش تنظیم کردن مبدل ولتاژ و جامپر ها و نیز طرز استفاده از نرم افزار پروگرامر برای تفهیم بهتر مطالب پست کنم. انشاء الله

اما آخرین قسمت مورد نیاز و ضروری پروگرامر یعنی نرم افزار رو اینجا معرفی می کنم. این نسخه آخرین نسخه مجانی موجود  هستش و برای انواع برد های مختلف پروگرامر ویلم کاربرد داره .  این نرم افزار با ورژن  0.97ja  قادر هست که  سخت افزاری (پروگرامر) را که ساختیم راه اندازی کنه و از تمام قابلیت های آن ما رو بهره مند می سازه.  توجه داشته باشیدَ علاقمندانی که تصمیم به پروگرام کردن میکروکنترلر های سری MCU51 دارند بایستی از نرم افزار ورژن 0.97g  استفاده کنند

دو نکته مهم:

                اول -  اگر از سیستم عامل ویندوز Xp استفاده می کنید, حتما بایستی تغییر کوچکی در رجیستری بدهید و آن اضافه کردن این خط به آن می باشد.

 [HKEY_LOCAL_MACHINESYSTEMControlSet001ServicesParportParameters]

"DisableWarmPoll"=dword:00000001

با استفاده از دستور  regeditدر پنجره RUN قادر به ویرایش و ذخیره کدهای جدید خواهید بود. ولی اگر آشنائی کافی با اینگونه اعمال ندارید برای جلوگیری از بوت نشدن ویندوز !! حتما از فرد خبره کمک بگیرید.

                دوم -  خوبه که این تغییر رو هم در bios ایجاد کنید. موقع بوت شدن کامپیوتر با زدن کلید  Del  وارد bios  شده ودر پوشه  Advanced  وارد قسمت  I/O Device Configuration  و از آنجا به قسمت Parallel Port Mode   بروید. از گزينه های موجود EPP را انتخاب کرده و با زدن کليد F10  تغییرات جدید را  Save کرده و خارج شوید. این تغییر به علت استفاده از پورت پارالل برای اتصال پروگرامر به PC می باشد.

با مطالعه این پست و مطالب پیشین باید قادر به ساخت و استفاده از این Eprom Programmer ارزان قیمت شده باشید. 

بعد از مطالب سخت افزاری که منجر به تهیه بردهای الکترونیکی مربوطه می شد. باید ببینیم این چیزهائی که با این زحمت تهیه کرده ایم به چه دردی می خوره و چه کارهائی رو برامون انجام میده. و حالا این کارها رو چه جوری انجام می ده.

در پست های پیشین مطالب زیادی جسته و گریخته بیان شده بود و لینک هائی هم وجود داشت که اطلاعات با جزئیات بیشتر رو در اختیار علاقمندان می گذاشت. بعضی از علاقمندان غیر ایرانی و مرتبط با سایت ویلم که اقدام به ساخت این پروگرامر و دیگر نسخ آن رو کرده اند, برای راحتی بیشتر بقیه اطلاعات فنی خودشون رو در مورد پروگرام کردن انواع چیپ های حافظه بصورت جدولی با فرمت Exel منتشر کردند این فایل شامل خانواده های مختلف حافظه ها به همراه شماره چیپ و مشخصات الکتریکی لازم برای پروگرام نمودنشان بوده و هر از چند گاهی با اضافه شدن اطلاعات جدید بروز میشه. این فایل کم حجم رو از اینجا دانلود کنید.

با دریافت این فایل لیستی از چیپ های قابل برنامه ریزی توسط این پروگرامر دراختیارتان قرار می گیرد. در ضمن اگر مایل به داشتن این لیست بر حسب خانواده و شکل پایه های آن  (Package)  هستید, بهترین کمک دانلود صفحه Adapters می باشد.

قبل از اينکه به جزئيات بردها و نحوه تنظيمات جامپرهای روی هر سه برد بپردازم, نکته ای مهم و ضروری در مورد نصب قطعه Pin Header 2x16 rightangle  مربوط به برد آداپتور چيپ را بايستی يادآور شوم و آن اينکه اين قطعه به طوري که در نمای Top Layer Layout  مشاهده می شود, در موقع طراحی روی لايه بالا قرار گرفته ولي موقع نصب روی برد حتماً بايستی روی Bottom Layer  نصب شود. در این صورت لحیم کاری این قطعه کمی مشکل خواهد بود. با استفاده از نوک هویه ظریف, مخصوص قطعات SMD  می توان پایه های Pin Header را لحیم کاری کرد. موفق باشید.

آخرین مطلب سخت افزاری درباره تغذیه پروگرامر بوده که ساده ترین و بی دردسرترین آن نیز می باشد.

به طور کلی بردهای  اصلی, مبدل ولتاژ و آداپتور به ولتاژی در محدوده 15V-18V   نیاز دارند. و با توجه  به IC رگلاتورهای استفاده شده در برد ها نیازی به منبع تغذیه رگوله شده وجود ندارد. لذا این منبع تغذیه به طوری که از شماتیک آن پیداست یک نمونه ساده از یکسوساز تمام موج با استفاده از پل دایودی است. در صورت تمایل و برای حفاظت بیشتر می توان از یک فیوز شیشه ای در مسیر ورودی 220V  ترانسفورماتور استفاده کرد. فیوز شیشه ای 220V – 100mA  انتخاب مناسبی است.

با یک محاسبه سرانگشتی ولتاژ خروجی در حالت بدون بار مصرفی بعد از خازن صافی برابر  12V x √2 = 16.97  بوده که در محدوده کاری و مورد نیاز پروگرامر می باشد.

زحمت ساخت این منبع تغذیه نیز به عهده خودتان خواهد بود. 

امیدوارم علاقمندانی که اقدام به ساخت پروگرامر کرده اند, با مشکل جدی مواجه نشده باشند. به هر حال مطالب موجود در سایت ویلم حاوی تمامی اطلاعات ضروری بوده و نیازی به مطالب اضافی ندارد.

در پست های پیشین لینک تصاویری ارائه گردیده بود که با فیلتر شدن Host   مربوطه به منزل جدید نقل مکان کردیم. البته میزبان جدید نیز همانند بسیاری از دیگر میزبان های مجانی دارای معایب و محاسنی نیز هست. امید است مزایای آن بر معایبش پیشی بگیرد.

در پست حاضر با ارائه نقشه شماتیک و Pcb هر سه برد پر مصرف پروگرامر سعی شده ضمن ختم مطالب در باب طراحی ها, کسانی را که از دریافت مطالب سایت ویلم به زبان انگلیسی کمی نا خرسند هستند یاری داده تا امکان یابند با استفاده از نقشه های شماتیک موجود, بردهای Pcb   مربوطه را نیز همانند تصاویر ارائه شده طرح نمایند.

لازم به ذکر است که بردهای Pcb ارئه شده در این پست, آخرین طراحی بوده و تصمیم به تغییر نیز ندارم. لذا اندکی نسبت به بردهای طرح شده  در پست های گذشته (سال 84 ) از لحاظ ابعاد و جانمائی قطعات تغییرات دارند. پیشنهاد می شود به همین صورت فعلی طرح نمائید.

 با همه این احوال کسانی که به هر دلیلی از طراحی برد ها توسط خودشان معذورند  ولی تمایل به مونتاژ ایپرام پروگرامر به صورت کیت دارند و یا حتی وحشتناکتر,  آن را به صورت حاضر و آماده یعنی مونتاژ شده همراه با کتابچه ای راهنما می خواهند از زدن یک ایمیل به بنده خجالت نکشند. شاید بشه کاری کرد.!!!  

با مراجعه به سایت مرجع ویلم www.willem.org   به روشنی پیداست, این پروژه مربوط به اخرین نسخه سخت افزار پروگرامرEzoFlash+4V4   بوده که از تاریخ 05.11.2003   تاکنون تغییری من حیث ساختاری نداشته و به نظر می رسد نسخه نهائی یا Final   نیز باشد.

برای طراحی و ساخت  Pcb  پروگرامر به شکلی که در سایت مرجع دیده می شود, کلیه اطلاعات به سادگی و واضح در دسترس می باشد.

برای جلوگیری از سوء استفاده و پرهیز از تجاری شدن زحمات طراحان اولیه پروگرامر و نیز تشویق و ترغیب علاقمندان به فعالیت بیشتر, کلیه مطالب کلیدی برای ساخت بردها در قالب  Bitmapارائه شده است.

لذا پیشنهاد می شود بعد از دریافت اطلاعات از لینک  Download Package  نقشه شماتیک برد را بر روی کاغذ چاپ کرده و با استفاده از این برگه با استفاده از نرم افزار Protel  اقدام به طراحی Schematic و سپس PCB برد نمائید.

به افرادی که آشنائی کمتری با این سری از نرم افزارها دارند, پیشنهاد می کنم برای شروع و برای طرح شماتیک از نرم افزار Protel for windows – Schematic Capture Ver1.0  و

 برای تهیه فایل Pcb از نرم افزار Protel for windows – PCB Design Ver1.5   استفاده کنند.

هر دو نرم افزار مجموعا به اندازه چهار فلاپی دیسک 3.5"  حجم دارند. و از توانائی های زیادی برای طراحی های دانشجوئی و دانش آموزی برخوردارند.

از آنجائیکه آموزش پروتل خود یک پروسه آموزشی ویژه ای است و در چارچوب این وبلاگ نمی گنجد, از این رو چگونگی نحوه کار با پروتل از مرحله طراحی شماتیک تا طراحی برد یا PCB  بعهده  خود شما گذاشته می شود.

نکته: همان طوریکه در پست های قبلی اشاره کرده ام, با تغییر کوچکی در تغذیه مدار یعنی اضافه کردن یک  IC رگولاتور اضافی به شماره  L7812CT قبل از ورودی  7805موجب تقسیم توان تلف شده روی هر دو IC شده ودر صورت نصب این دو بر روی هیت سینک یا رادیاتور مشکل گرمای اضافی و احتمالا سوختن 7805  نیز از بین خواهد رفت. تصاویر ارائه شده در پست های قبلی را ببینید. در صورت تمایل این تغییر توسط شما نیز شدنی است. در غیر اینصورت باز هم پروگرامر کار خواهد کرد.

در طراحی  PCB به محل قرار گیری جامپرهای نری و مادگی و نیز سوکت تغذیه ورودی توجه کافی داشته باشید. بر روی بعضی از این ورودی ها ممکن است در آینده برد های آداپتور مختلف قرار بگیرند. المان های برد ها نبایستی با یکدیگر تداخلی داشته باشند.   

پروگرامر  ويلم يکي از بهترين پروگرامر هاي مجاني روي وب هستش که همه مي تونن با کمي زحمت اونو خودشون بسازند.

اين پروگرامر کاملا عملي بوده وکار با اون خيلي ساده س. کسانيکه با Eprom  و ۸۰۵۱ و E2prom زياد کار دارن بهتره يکي از اون رو دم دست داشته باشند.

براي اطلاعات بيشتر به  سايت www.willem.org  مراجعه کنيد.

در این مورد بیشترین زحمت مربوط به طرح بردهای مدارات پروگرامر هستش. که البته برای کسانی که با پروتل آشنائی دارند زحمت زیادی نخواهد بود.

بطور کلي مجموعه پروگرامر از سه برد مجزا تشکيل شده.

۱- برد اصلي که با کابل پارالل DB25  به پورت پارالل يا پرينتر کامپيوتر وصل ميشه.

۲- برد آداپتور که با توجه به نوع و شکل حافظه اي که پروگرام ميشه تغيير ميکنه.

۳- برد مبدل ولتاژ که وظيفه ايجاد ولتاژ بالاتر براي پروگرام حافظه هاي قديمي مانند2764/128/256/512 و ... را داره.

البته هر سه برد در صورت استفاده وقتي روي هم سوار ميشن به اندازه يک کف دست جا بيشتر نميخواد.

براي صرفه جوئی در هزينه ها تونستم مثل طراح و سازنده اصلي پروگرامر, بردهای مربوطه رو روی فیبرهای يک رو طرح کنم. ولي در عوض به علت استفاده از وایر جامپر در طرح وقت بيشتري رو به هنگام مونتاژ و نصب قطعات روي برد بایستی صرف کرد.

همچنین براي افزايش کارايي يه تغييرات کوچکي هم در تغذيه مدار دادم تا براي کار مداوم هيچ مشکلي نداشته باشه.

برای آشنائی بیشتر با این پروگرامر, لینک هایی برای دانلود تصاویر بردها پس از مونتاژ قرار داده شده است.

براي مشاهده تصوير برد اصلي اينجا را کليک کنيد. حجم فايل ۷۸ کيلو بايت

براي مشاهده تصوير مبدل ولتاژ اينجا را کليک کنيد. حجم فايل ۴۱ کيلو بايت

براي مشاهده تصوير آداپتور اينجا را کليک کنيد. حجم فايل ۳۵ کيلو بايت

توجه داشته باشيد اين برد آداپتور مخصوص EPROM هاي 2764  الي 27512 ويا سري cmos آنها مثل 27C64 الي 27C512  هستش. Dip 28 pins

براي مشاهده تصوير مجموعه اينجا  را کليک کنيد. حجم فايل ۶۶ کيلو بايت